Is 'pas op voor vreemden' nog een goed advies?
Bijgewerkt op 26 oktober 2026. Gebaseerd op erkende bronnen, zie onderaan.
Als enige regel niet. Volgens het Centrum Seksueel Geweld is vijfentachtig procent van de plegers van seksueel misbruik een bekende. Leer je kind letten op wat iemand doet. En leer het dat het nooit met iemand meegaat zonder het eerst te vragen, ook niet met iemand die het kent.
Wat is er mis met 'pas op voor vreemden'?
NCMEC, het Amerikaanse centrum voor vermiste en uitgebuite kinderen, noemt drie problemen:
- Kinderen denken dat vreemden eng of gemeen zijn. Een aardige meneer die zijn puppy zoekt, telt dan niet als vreemde.
- Sommige vreemden zijn juist helpers, zoals een medewerker in een winkel, een agent of een ouder met kinderen.
- De meeste ontvoerde kinderen kennen de dader. Vreemden vermijden helpt dan niet.
Wat zeggen de Nederlandse cijfers?
Het Centrum Seksueel Geweld schrijft dat vijfentachtig procent van de plegers van seksueel misbruik een bekende is. Vaak iemand die het kind vertrouwt.
De Nationaal Rapporteur meldt dat seksueel geweld tegen kinderen volgens politiemeldingen in 58% van de gevallen in een woning plaatsvindt. Het is dus aannemelijk dat de pleger vaak een familielid of bekende is.
Wat leer je je kind in plaats daarvan?
Let op gedrag, niet op hoe iemand eruitziet. NCMEC zet het zo naast elkaar (vrij vertaald).
- Zeg niet: je ziet aan iemand of hij slecht is. Zeg wel: let op wat mensen doen. Vertel het me meteen als iemand vraagt iets geheim te houden of je ergens mee naartoe wil nemen.
- Zeg niet: praat nooit met vreemden. Zeg wel: heb je hulp nodig, zoek dan een agent, een medewerker met een naamkaartje of een ouder met kinderen.
- Zeg niet: blijf weg bij mensen die je niet kent. Zeg wel: vraag mij altijd eerst of je ergens met iemand naartoe mag.
Stichting AMBER Alert Europe zegt het in het prentenboek Buikgevoel kort: vertrouw op je eigen gevoel, en ga niet mee met iemand die je niet kent of verwacht.
Maak je je kind zo niet bang voor iedereen?
Niet als je het positief brengt. Frank Hoen, oprichter van AMBER Alert Europe, zegt dat je kinderen niet bang wilt maken. Je wilt ze leren op hun instinct te vertrouwen, bijvoorbeeld door niet zomaar met iemand mee te gaan.
Oefen het als een spel. Lees ook wat je je kind leert als een vreemde het aanspreekt.
Veelgestelde vragen
Mag mijn kind wel met vreemden praten?
Ja. Volgens de politie van Basel zijn misdrijven door onbekende daders tegen kinderen gelukkig zeer zeldzaam. Leer je kind wel dat het nooit zonder overleg met iemand meegaat.
Geldt het cijfer van 85% ook voor kinderen?
Het CSG noemt het voor plegers van seksueel misbruik. In een infographic over kinderen noemen CSG en Augeo hetzelfde: in 85% van de gevallen is de pleger een bekende van het kind.
Hoe oefen ik zonder bang te maken?
Gebruik spel en verhalen. NCMEC raadt rollenspel aan. Laat je kind hardop oefenen: 'Nee, ik vraag het eerst.' Prijs het als het een goed antwoord geeft.
Lees ook
- Wat leer je je kind als een vreemde het aanspreekt?
- Kinderlokker in de buurt: wat zeg je tegen je kind?
- Hoe leer je je kind nee zeggen?
Alle onderwerpen staan in het overzicht met vragen van ouders. Wil je oefenen met je kind? Daar is het prentenboek Noor zegt nee voor gemaakt.
Bronnen
Elke bron is op 26 oktober 2026 gecontroleerd.
- Centrum Seksueel Geweld: Durf te zien.
- Nationaal Rapporteur: Seksueel geweld tegen kinderen.
- Centrum Seksueel Geweld en Augeo: Infographic seksueel misbruik van kinderen (2026, pdf).
- NCMEC (National Center for Missing & Exploited Children): KidSmartz: Rethinking 'Stranger Danger'.
- Stichting AMBER Alert Europe: Buikgevoel, prentenboek met vijf tips.
- Stichting AMBER Alert Europe: Samen Slim met Simon.
- Kantonspolizei Basel-Stadt (Zwitserland): Verdächtiges Ansprechen von Kindern.