Hoe leg je je kind uit wat veilig is en wat niet?

Waarom gedrag en niet mensen?

Omdat een kind niet kan zien wie gevaarlijk is, en jij ook niet. Volgens het Centrum Seksueel Geweld is vijfentachtig procent van de plegers van seksueel misbruik een bekende. Een regel als 'praat niet met vreemden' helpt dan weinig. Een regel over wat iemand doet, helpt bij iedereen.

Welke zes signalen leer je je kind?

Het is niet veilig als iemand:

1. wil dat je meegaat of ergens binnenkomt zonder dat papa of mama het weet. GroeiGids: je kind gaat niet zomaar met andere mensen mee zonder dat jij het weet. Je kind zegt: 'Ik vraag het eerst.'
2. vraagt om een geheim dat je nooit mag vertellen. GroeiGids: nare geheimen mag je altijd delen. Je kind zegt: 'Ik ga het vertellen.'
3. aan je privéplekjes wil komen, of ze wil zien of fotograferen. Rutgers: niemand mag daaraan zitten als jij dat niet wilt. Je kind zegt: 'Stop, ik wil dit niet.'
4. niet stopt als je stop zegt. GroeiGids: stop zeggen mag altijd. Je kind loopt weg en vertelt het.
5. je iets geeft en er iets voor terug wil, zoals snoep, een cadeautje of gratis munten. Het NJi noemt cadeaus als manier om een kind afhankelijk te maken. Je kind vraagt het eerst.
6. online om een foto, je wachtwoord of je adres vraagt, of wil afspreken. De politie adviseert kinderen te leren niet zomaar af te spreken met iemand die ze online ontmoetten. Je kind laat het zien.

Veilig is het omgekeerde: iets voelt fijn, iedereen mag het weten en papa of mama weet ervan.

Hoe leg je fijne en nare aanrakingen uit?

Rutgers gebruikt gewone woorden: fijn en niet fijn. Je mag het altijd aangeven als je iets niet fijn vindt. Niemand mag zomaar aan jouw lijf komen.

Het Centrum Seksueel Geweld zegt het op zijn kinderpagina zo: elkaar aanraken doe je alleen als je zeker weet dat de ander het ook wil.

Leg ook de uitzondering uit. Volgens Rutgers mag een volwassene je geslachtsdeel alleen aanraken om je te verzorgen, bijvoorbeeld de dokter als papa of mama erbij is. Meer lees je bij hoe je privéplekjes uitlegt.

En fijne en nare geheimen?

Een fijn geheim is een verrassing: het houdt op en voelt goed. Een naar geheim voelt raar in je buik, of iemand zegt dat je het nooit mag vertellen. Uitgebreid lees je het bij fijne en nare geheimen uitleggen.

Wat begrijpt een kind van 4 tot 7?

• 4 tot 6 jaar: kleuters weten nog niet wat sociaal-culturele normen zijn, schrijft Rutgers. Een heel gedetailleerd antwoord begrijpen ze nog niet. Houd regels kort en concreet.
• 6 tot 9 jaar: kinderen zijn zich bewuster van sociale regels, en sommigen schamen zich om bloot te zijn (Rutgers). Je kunt meer uitleggen en situaties bespreken.

Het NJi: jonge kinderen leren wat wel en niet mag, en wat privé is of hoort te zijn. Herhalen hoort erbij.

Hoe oefen je met 'wat zou jij doen?'

Zo oefen je zonder bang te maken. Rutgers raadt vragen aan als 'Wat zou jij doen als...?'. GroeiGids: speel samen situaties na en laat je kind er zelf ook een bedenken. Reageer nooit met 'Dat is heel stom'.

Situaties om mee te beginnen:

• Een mevrouw bij het schoolhek zegt dat mama haar stuurt. Wat doe je?
• Een meneer vraagt of je zijn puppy wilt helpen zoeken.
• De buurman zegt: kom even binnen, ik heb iets leuks voor je.
• Oom Bas wil een dikke kus, maar jij wilt niet.
• Iemand in een spelletje vraagt hoe oud je bent en waar je woont.
• Sem kietelt je, en het is niet leuk meer.

Deze situaties komen uit het prentenboek Noor zegt nee. Daarin staan er 25, met steeds de vraag en daarna het antwoord van Noor.

Welke zinnen kan je kind zeggen?

Korte zinnen zijn makkelijk te onthouden. GroeiGids noemt 'Nee, dat wil ik niet'. De vijf zinnen uit het boek:

1. Nee, dat doe ik niet.
2. Ik vraag het eerst.
3. Wat is ons wachtwoord?
4. Stop, ik wil dit niet.
5. Ik ga het vertellen.

En als je kind het toch anders doet?

Oefenen is geen examen. Gaat het in het echt anders, dan is dat nooit de schuld van je kind. Rutgers: als iemand jouw grens overgaat, is dat nooit jouw schuld, ook niet als je geen nee durfde te zeggen.

Het Centrum Seksueel Geweld geeft ouders deze zin mee: het ligt niet aan jou, het is niet jouw schuld.

Het grote overzicht, van thuis tot online, staat in de gids: hoe houd je je kind veilig.