Hoe houd je je kind veilig? De gids voor ouders

Waar zit het gevaar echt?

Minder bij vreemden dan veel ouders denken. Volgens het Centrum Seksueel Geweld is vijfentachtig procent van de plegers van seksueel misbruik een bekende. Het NJi meldde in 2023 dat meer dan de helft van de gevallen van seksueel geweld tegen kinderen in een woning plaatsvindt.

Ook bij ontvoering wijst de Amerikaanse NCMEC erop dat de meeste kinderen worden meegenomen door iemand die ze kennen. 'Pas op voor vreemden' werkt als enige regel dus niet. Je kind heeft regels over gedrag nodig. Lees waarom pas op voor vreemden niet genoeg is.

Welke afspraken leer je je kind?

Deze acht afspraken komen uit openbare adviezen van onder meer Rutgers, het NJi, GroeiGids, AMBER Alert Europe en Offlimits. Ze gelden voor iedereen, ook voor familie. Elke afspraak heeft een eigen pagina met bronnen.

1. Je lijf is van jou. Je mag nee zeggen, ook tegen opa of een oom. Lees hoe je kind nee leert zeggen.
2. Stop is stop. Voor jou en voor de ander. Lees hoe je kind de grens van een ander respecteert.
3. Eerst vragen. Voordat je met iemand meegaat, iets aanneemt of ergens naar binnen gaat. Ook bij mensen die je kent. Lees wat je kind doet als iemand het aanspreekt.
4. Het familiewachtwoord. Wie je onverwacht ophaalt, kent het woord. Lees hoe je een familiewachtwoord afspreekt.
5. Nare geheimen vertel je altijd. Een verrassing mag geheim blijven, een naar geheim niet. Lees hoe je fijne en nare geheimen uitlegt.
6. Luister naar je buikgevoel. Voelt iets niet goed, dan doe je het niet. Lees hoe je kind op zijn buikgevoel leert letten.
7. Online stuur je niets. Geen foto, geen wachtwoord, geen adres. Je laat het eerst zien. Lees hoe je je kind online veilig houdt.
8. Je krijgt nooit straf als je iets vertelt. En het is nooit jouw schuld. Lees hoe je kind je alles durft te vertellen.

Hoe leer je het zonder bang te maken?

Door te oefenen, niet door te waarschuwen. Rutgers raadt vragen aan als 'Wat zou jij doen als...?'. GroeiGids zegt: speel samen situaties na, en laat je kind er ook zelf een bedenken.

Werkt dat? Een overzichtsstudie van Cochrane uit 2015 vond dat lesprogramma's op school de kennis en het beschermende gedrag van kinderen vergroten. Bewijs dat kinderen er banger van worden, vonden de onderzoekers niet. Hoe je het uitlegt, lees je in de gids hoe je je kind uitlegt wat veilig is en wat niet.

Wat regel jij als ouder?

Een kind kan zichzelf niet beschermen. Rutgers zegt het duidelijk: je kind is nooit verantwoordelijk voor wat het is overkomen. De rest regelen de volwassenen.

Thuis, bij de oppas en logeren

Het CJG Rijnmond raadt af om kinderen onder de 8 jaar alleen thuis te laten. Spreek wel nu al een deurregel af.

• Vanaf welke leeftijd mag je kind alleen thuis blijven?Geen wettelijke leeftijd. Wat het CJG adviseert, en de deurregel.
• Hoe kies je een veilige oppas voor je kind?VOG, gastouder in het register, en afspraken die voor iedereen gelden.
• Logeren bij een vriendje: welke afspraken maak je?Eerst een vertrouwde plek, en een codewoord voor 'kom me halen'.
• Samen douchen of bloot in huis: tot welke leeftijd?Geen vaste leeftijd: je volgt de signalen van je kind.

Op straat en op school

Een wettelijke leeftijd voor alleen naar school of buiten spelen bestaat niet. Je bouwt het op, met duidelijke afspraken.

• Vanaf welke leeftijd mag je kind alleen naar school?Wat een kind op welke leeftijd kan, en hoe je de route oefent.
• Vanaf welke leeftijd mag je kind alleen buiten spelen?Geen vaste leeftijd, wel een opbouw met duidelijke afspraken.
• Naam op de rugzak van je kind: wel of niet?Een vreemde die je naam roept, lijkt opeens een bekende.
• Hoe leer je je kind 112 bellen?Wanneer het mag, wat het zegt en hoe het met een vergrendelde telefoon gaat.
• Je kind is kwijt: wat doe je en wanneer bel je 112?Zoek, denk, meld. En wat je je kind vooraf leert.
• Je kind zag een potloodventer: wat doe je en wat zeg je?Wanneer je belt, en hoe je het je kind rustig uitlegt.
• Klikken of vertellen: hoe leg je het verschil uit?Als iemand pijn of verdriet krijgt, is vertellen altijd goed.
• Groepsdruk: hoe leer je je kind nee zeggen tegen vriendjes?'Durf je niet?' en 'Niet tegen je moeder zeggen.' Wat doet je kind dan?

Bij de sportclub

• Hoe weet je of de sportclub van je kind veilig is?De vragen die je de club stelt over trainers en melden.

Online

De drie afspraken en de instellingen staan in de gids hoe je je kind online veilig houdt.

• Is YouTube Kids veilig voor je kind?De leeftijdsniveaus, zelf goedkeuren en de timer.
• Is Roblox veilig voor je kind?Roblox Kids en de instellingen voor een kind van 5 tot 9.
• Hoe stel je ouderlijk toezicht in op tablet en telefoon?Schermtijd op iPad, Family Link op Android, en YouTube Kids.

Wat past bij welke leeftijd?

Vanaf 3 jaar

Leren dat je de baas bent over je eigen lijf. Het NJi noemt 3 jaar als moment om te beginnen.

4 tot 6 jaar

Gewone woorden voor geslachtsdelen en privéplekjes. Rutgers noemt ook: vertellen waar baby's vandaan komen. Situaties naspelen met de vraag wat zou jij doen.

6 tot 7 jaar

Schaamte en privacy worden belangrijker, zegt GroeiGids. Online: niets sturen en alles laten zien.

8 tot 10 jaar

Oefenen met even alleen thuis, volgens het CJG Rijnmond. Je kind kan zelf De Kindertelefoon bellen.

Groep 8

De Rijksoverheid adviseert een eerste smartphone vanaf groep 8.

Hoe merk je dat er iets niet klopt?

Bij een volwassene let je op gedrag: steeds alleen willen zijn met een kind, cadeautjes geven, geheimpjes hebben of grenzen negeren. Bij een kind zijn signalen vaak onduidelijk. Het Centrum Seksueel Geweld schrijft dat dertig procent van de misbruikte kinderen helemaal geen signalen laat zien. Daarom telt het zo dat je kind durft te vertellen.

• Hoe herken je een volwassene die over de grens gaat bij kinderen?Je ziet het niet aan iemand. Je ziet het aan wat iemand doet.
• Welke signalen kan een jong kind geven na seksueel misbruik?Vaak niet eenduidig. Waar je op let en wie je om advies vraagt.
• Wat doe je als je kind iets vertelt over seksueel misbruik?Rustig blijven, geloven, en wie je daarna belt.

Waar kun je terecht?

• Direct gevaar: 112.
• Zorgen over een kind, ook als je twijfelt: Veilig Thuis, 0800-2000, dag en nacht en anoniem.
• Seksueel geweld, ook als het net gebeurd is: Centrum Seksueel Geweld, 0800-0188.
• Iets online, zoals sextortion of een naaktbeeld: Offlimits, 0800-0033.
• Zorgen over iemands gedrag richting kinderen: Preventielijn van Offlimits, 0800-2666436.
• Iets bij de sportclub: Centrum Veilige Sport Nederland, 0900-2025590.
• Kinderen van 8 tot 18: De Kindertelefoon, 0800-0432.

Waarom deze gids?

Omdat er veel misgaat, ook online. De politie kreeg in 2025 46 procent meer meldingen van online seksueel misbruik dan een jaar eerder.

Deze site richt zich op één ding: kinderen leren nee zeggen, en het vertellen. Lees meer bij waarom we dit doen.